{"id":960,"date":"2020-07-16T14:44:23","date_gmt":"2020-07-16T14:44:23","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.literatus.gr\/?p=960"},"modified":"2025-08-07T13:03:28","modified_gmt":"2025-08-07T10:03:28","slug":"lufta-civile-greke-viktimat-e-popullsise-dhe-te-arratisurit-politike-shqiptare-te-kretes-1947","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960","title":{"rendered":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947)"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u00eb kap\u00ebrcyell t\u00eb vitit 1946 dhe n\u00eb ag t\u00eb 1947-es, qindra t\u00eb arratisur\npolitik\u00eb shqiptar\u00eb ishin instaluar n\u00eb kampe t\u00eb ndryshme refugjat\u00ebsh n\u00eb Greqi\nose jetonin relativisht t\u00eb\nlir\u00eb n\u00eb banesa t\u00eb\nbraktisura ose rehabilituar shkel e shko n\u00eb zona rurale, t\u00eb cil\u00ebt paten fatin\nt\u00eb shp\u00ebtonin nga tehu e &#8220;oligarkis\u00eb s\u00eb kuqe shqiptare&#8221; q\u00eb po lindte\n(si\u00e7 karakterizohej regjimi komunist shqiptar nga shtypi per\u00ebndimor i koh\u00ebs)\nduke v\u00ebn\u00eb n\u00eb rezik jet\u00ebn e tyre dhe duke p\u00ebrmbysur m\u00ebdyshjen fobike t\u00eb vdekjes\nose liris\u00eb, n\u00eb favor t\u00eb liris\u00eb. Bashk\u00eb me ta dhe shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs,\nnumri i t\u00eb cil\u00ebve arrinte n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 200, jetonin n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta kushte. T\u00eb\ngjith\u00eb k\u00ebta zgjodh\u00ebn Greqin\u00eb si vend strehimi, sepse besonin se Greqia u\nsiguronte atyre garanci m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr jet\u00ebn se vendet e tjera fqinje, ku\nrreziku i d\u00ebbimit ose i zhdukjes fizike ishte\neminent (Neshat Bilali, &#8220;Me Muharrem Bajraktarin drejt Greqis\u00eb: Historia e\nnj\u00eb udh\u00ebtimi 25 gusht-13 shtator 1946&#8221;, Zgjedhur dhe p\u00ebrgatitur nga Petrit\nPalushi, f. 24).<\/p>\n\n\n\n<p>Greqia, m\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr, ishte zhytur n\u00eb nj\u00eb konflikt tragjik civil, p\u00ebr\nt\u00eb cilin qeveria greke faj\u00ebsoi tre vendet fqinje t\u00eb ep\u00ebrsis\u00eb sovjetike,\nShqip\u00ebrin\u00eb, Bullgarin\u00eb dhe Jugosllavin\u00eb -dhe jo padrejt\u00ebsisht- si stacione\nfurnizimi p\u00ebr rebelimin komunist kund\u00ebr regjimit konstitucional t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>Bash p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1946, qeveria greke protestoi\nenergjikisht pran\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr stimulimin e kryengitjes s\u00eb komunist\u00ebve grek\u00eb nga\nfqinj\u00ebt e saj verior\u00eb (Kyros, &#8220;Sulmi i ri kund\u00ebr Greqis\u00eb: Problemi Grek\npara OKB-s\u00eb, janar 1946-dhjetor 1948&#8221;), dhe m\u00eb 3 dhjetor, Kryeministri i\nsaj Konstantinos Tsaldaris denoncoi raste flagrante incidentesh dhe shkelje t\u00eb\nkufijve dhe t\u00eb sovraniteti komb\u00ebtar. N\u00eb kund\u00ebrp\u00ebrgjigje, ambasadori jugosllav\nn\u00eb OKB Sava Kosanovi\u0107 -i cili gjithashtu p\u00ebrfaq\u00ebsonte\nregjimin shqiptar n\u00eb bisedimet e OKB-s\u00eb- akuzoi ashp\u00ebr\nGreqin\u00eb p\u00ebr strehimin e &#8220;mij\u00ebra tradhtar\u00ebve dhe kuisling\u00ebve&#8221; nga tre\nvendet. K\u00ebta tradhtar\u00eb e \u00e7etnik\u00eb, theksoi ai, bashk\u00ebpunojn\u00eb me policin\u00eb greke\ndhe terrorizojn\u00eb popullat\u00ebn, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb nxisin urrejtjen entike. Vet\u00ebm n\u00eb\nshkurt t\u00eb vitit 1945, 40 kriminel\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb organizat\u00ebs fashiste t\u00eb pushtimit\nitalian \u201cBalli Komb\u00ebtar\u201d, themeluar n\u00eb Shqip\u00ebri dhe me metastaza n\u00eb Jugosllavi,\nu arratis\u00ebn p\u00ebr n\u00eb Greqi (&#8220;Rizospastis&#8221;, 19 dhjetor 1944). <\/p>\n\n\n\n<p>Partia Komunsite Greke (PKG) n\u00eb propagand\u00ebn e saj bir\u00ebsoi me besnik\u00ebri\npik\u00ebpamjen jugosllave. S\u00eb bashku me PKG, Partin\u00eb Komuniste Italiane dhe t\u00eb\ngjith\u00eb shtypin e majt\u00eb, cil\u00ebsonte t\u00eb arratisurit politik\u00eb nga Shqip\u00ebria si\n&#8220;kriminel\u00eb lufte&#8221;. Shtypi shqiptar fyente eg\u00ebrisht gjithaq t\u00eb\narratisurit shqiptar\u00eb, cil\u00ebsuar &#8220;bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb gjerman\u00ebve, kriminel\u00eb\nt\u00eb etur p\u00ebr luft\u00eb, gjakatar\u00eb, bandit\u00eb dhe renegat\u00eb t\u00eb kombit&#8221;, q\u00eb kan\u00eb si\nq\u00ebllim tjet\u00ebrsimin e sovranitetit komb\u00ebtar t\u00eb atdheut. <\/p>\n\n\n\n<p>E drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk kishte institucionalizuar ende nj\u00eb suaz\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb\nmbrojt\u00ebse p\u00ebr refugjat\u00ebt. Vet\u00ebm UNRRA rrekej frym\u00ebshuar p\u00ebr t&#8217;i shp\u00ebtuar, por\nedhe ajo i pezulloi aktivitetet e saj mir\u00ebb\u00ebr\u00ebse n\u00eb vitin 1947.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto, m\u00eb 19 dhjetor 1946, K\u00ebshilli i Sigurimit i OKB-s\u00eb,\np\u00ebr shkak t\u00eb protestave dhe deklaratave verbale dhe k\u00ebrkesave zyrtare, si nga\nGreqia, ashtu edhe nga tre fqinj\u00ebt e saj verior\u00eb, vendosi ngritjen e nj\u00eb\nKomisioni Hetimor.<\/p>\n\n\n\n<p>Komisioni vizitoi jetimoren Hatzikyriakeio n\u00eb Piraeus\nm\u00eb 17 shkurt 1947 p\u00ebr t\u00eb hetuar 400 t\u00eb arratisur politik\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb\nstrehoheshin atje p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Krer\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb u pyet\u00ebn ishin: Fiqiri Dine,\nHysni Dema, Muharrem Bajraktari, Alush Leshanaku, Prenk Pervizi dhe Abaz\nErmenji t\u00eb cil\u00ebt pat\u00ebn luajtur rol n\u00eb politik\u00ebn shqiptare gjat\u00eb pushtimit\nitalian dhe gjerman, si titullar\u00eb n\u00eb ushtri dhe administrat\u00ebn publike.\nP\u00ebrndyshe, Fiqiri Dine sh\u00ebrbeu edhe si kryeminist\u00ebr p\u00ebr nj\u00eb\nkoh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr. T\u00eb\ngjith\u00eb k\u00ebta deklaruan nj\u00ebz\u00ebri\nse ishin antikomunist\u00eb\ndhe se po t\u00eb kishin q\u00ebndruar n\u00eb Shqip\u00ebri, regjimi shtet\u00ebror do t&#8217;i kishte\nvrar\u00eb. Muharrem Bajraktari madje\nshtoi se Greqia \u00ebsht\u00eb\nnj\u00eb vend i liris\u00eb dhe demokracis\u00eb s\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb dhe i paraqiti nj\u00eb memorandum\nKomisionit duke hedhur posht\u00eb akuzat e Kosanovi\u0107-it dhe\np\u00ebrfaq\u00ebsuesit shqiptar Nesti Kerenxhi.<\/p>\n\n\n\n<p>Dy dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, m\u00eb 19 shkurt 1947, komisioni vizitoi kampin e ishullit Siros n\u00eb Ermoupolis, ku ishin\nrehabilituar 53 t\u00eb arratisur politik\u00eb shqiptar\u00eb. N\u00eb Siros, megjith\u00ebse kampi funksiononte si vend riedukimi dhe masash disiplinore\np\u00ebr t\u00eb dyshuarit, t\u00eb internuarit nuk u qan\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb gj\u00eb t\u00eb keqe, thot\u00eb nj\u00eb i\narratisur politik shqiptar, pasi popullsia e ishullit ishte shum\u00eb mikprit\u00ebse.\nAta q\u00eb jetuan atje, ishin me fat. N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1946 n\u00eb Siros kishte 1900\nrefugjat\u00eb nga t\u00eb gjitha vendet, por m\u00eb von\u00eb numri i tyre arriti 132. Shum\u00eb prej\nrefugjat\u00ebve jetonin me familjet e tyre, qarkullonin dhe punonin t\u00eb lir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebr shqiptar\u00ebt e njohur n\u00eb Siros ishte Ali Nivica, i cili ishte\narratisur n\u00eb tetor 1944, n\u00ebn presionin e forcave t\u00eb Ushtris\u00eb\nNacional\u00e7lirimtare, dhe Haki Rushiti, i cili gjithashtu u arratis n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn\nkoh\u00eb. Nesti Kerenxhi, z\u00ebvend\u00ebsminist\u00ebr i Brendsh\u00ebm dhe Drejtori i par\u00eb i\nSigurimit t\u00eb Shtetit (1946-1948), i ri dhe agresiv me sy mbular n\u00ebn syze, i\nk\u00ebrkoi komisionit t\u00eb &#8220;ballafaqohej me tradhtar\u00ebt dhe renegat\u00ebt shqiptar\u00eb\u201d\nduke i cil\u00ebsuar ata &#8221; kriminel\u00eb t\u00eb regjur lufte \u201ddhe k\u00ebrkoi ekstradimin e\ntyre dhe dor\u00ebzimin para drejt\u00ebsis\u00eb shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>Po ashtu u hetuan Rexhep Ramadani dhe Luan Gashi, shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs,\nt\u00eb cil\u00ebt than\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb bashkatdhetar\u00ebt e tyre ishin t\u00eb lir\u00eb dhe u jepej\nnj\u00eb kompesim ditor prej 2.000 dhrahmish. T\u00eb tjer\u00ebt, n\u00ebnvizoi Gashi, punojn\u00eb n\u00eb\nnd\u00ebrtim. U mor n\u00eb pyetje edhe komandanti i kampit, i cili hodhi posht\u00eb\npretendimin se t\u00eb instaluarit n\u00eb kamp kishin shprehur vullnetin q\u00eb t\u00eb\nd\u00ebrgoheshin p\u00ebr t\u00eb luftuar n\u00eb kufijt\u00eb e atdheut t\u00eb tyre, si\u00e7 padiste PKG dhe\np\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Shqip\u00ebris\u00eb, Bullgaris\u00eb dhe Jugosllavis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Oficeri shqiptar denoncoi gjithashtu se kriminel\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb luft\u00ebs,\nt\u00eb cil\u00ebt ishin strehuar n\u00eb Greqi, dhe konkretisht Hysni Dema, Alush Leshanaku\ndhe Prenk Pervizi, mor\u00ebn pjes\u00eb aktive n\u00eb formacionet e p\u00ebrbashk\u00ebta ushtarake\nitalo-shqiptare kund\u00ebr Greqis\u00eb n\u00eb operacionet e tetorit\u2013n\u00ebntorit 1940.<\/p>\n\n\n\n<p>Akuzat n\u00eb fjal\u00eb t\u00eb Kerenxhit, shoq\u00ebruar nga Teodor Heba, Kadri Hazbiu,\nNuri Huta etj, t\u00eb ndihmuar nga propaganda komuniste e PKG-s\u00eb, por edhe nga nj\u00eb\npjes\u00eb ekstremist\u00ebsh grek\u00eb t\u00eb prirur armiq\u00ebsisht kund\u00ebr ardhacak\u00ebve shqiptar\u00eb\nl\u00ebshuan nj\u00eb hije t\u00eb r\u00ebnd\u00eb mbi t\u00eb arratisurit e pambrojtur dhe e vun\u00eb Greqin\u00eb n\u00eb\nnj\u00eb pozit\u00eb tejet t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb si vend i tyre prit\u00ebs, i cili duhej t\u2019i mbronte t\u00eb\narratisurit. P\u00ebr pasoj\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb ata p\u00ebrjetonin nj\u00eb gjendje t\u00eb nder\u00eb\npasigurie dhe k\u00ebrc\u00ebnimi p\u00ebr t\u2019u d\u00ebbuar, si rezultat i padis\u00eb s\u00eb shtetit t\u00eb\ntyre. Sidoqoft\u00eb, komisioni hetimor nuk u bind nga &#8220;provat&#8221; e\np\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb sigurimit shqiptar dhe arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se t\u00eb mbajturit\nn\u00ebp\u00ebr kampe g\u00ebzonin liri t\u00eb plot\u00eb, u lejohej t\u00eb lexonin libra dhe gazeta, dhe\nlet\u00ebrk\u00ebmbimi i tyre zhvillohej lirsh\u00ebm p\u00ebrmes PTT-s\u00eb s\u00eb Greqis\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb t\u00eb\narratisutit hodh\u00ebn posht\u00eb pretendimin absurd se merrnin udh\u00ebzime ushtarake ose\npolitike nga ndonj\u00eb mision ose autoritet i huaj.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kampin e Siros, t\u00eb arratisurit kishin afishuar nj\u00eb parrull\u00eb t\u00eb madhe:\n&#8220;Shp\u00ebtoni Shqip\u00ebrin\u00eb nga terrori i kuq, \u00e7lironi nj\u00eb milion shqiptar\u00eb t\u00eb\nKosov\u00ebs nga tirania e tmerrshme e kuqe e regjimit jugosllav. Zhdukni Hoxh\u00ebn e\nndyr\u00eb dhe band\u00ebn e tij nga Shqip\u00ebria&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa nga t\u00eb arratisurit shqiptar\u00eb, kryesisht shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, u\ngjet\u00ebn n\u00eb kampe ose kazerma t\u00eb improvizuara ose n\u00eb shkolla n\u00eb Ierapetra n\u00eb\nLassithi t\u00eb Kret\u00ebs. Ierapetra sh\u00ebrbeu gjithashtu si kamp riedukimi p\u00ebr t\u00eb\ndyshuarit dhe kund\u00ebrvajt\u00ebsit e rregullave t\u00eb kampit.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, lufta civile n\u00eb Greqi po b\u00ebhej e ashp\u00ebr dhe bashk\u00ebpunimi midis\nkomunist\u00ebve shqiptar\u00eb dhe gueriljeve grek\u00eb po forcohej. Pjesa m\u00eb e madhe e\nndihmave staliniste lindore u kanalizua n\u00eb frontin e luft\u00ebs (Gramoz-Murgan\u00eb)\nnga Shqip\u00ebria.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb 9 maj 1947, tre muaj pas vizit\u00ebs s\u00eb Komisionit Hetimor n\u00eb Greqi, n\u00eb\nVeria gueriljet u l\u00ebshuan n\u00eb nj\u00eb sulm vrastar n\u00eb nj\u00eb lagje civile ku pati\np\u00ebrleshje dhe disa viktima, n\u00eb Elassona pati p\u00ebrleshje t\u00eb armatosura, nd\u00ebrsa n\u00eb\nLamia nj\u00eb grup gueriljesh sulmuan dhe rr\u00ebmbyen popullsi civile, nd\u00ebrsa\npla\u00e7kit\u00ebn fshatin Monastiri t\u00eb Domoko-s\u00eb dhe Agrinion. N\u00eb zona t\u00eb tjera, u\nhodh\u00ebn n\u00eb er\u00eb fabrika, termocentrale dhe uj\u00ebsjell\u00ebsa. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dit\u00eb, nj\u00eb\ngrup gueriljesh sulmuan stacionin hekurudhor Kalamon, treni i t\u00eb cilit p\u00ebrve\u00e7\ntransportit t\u00eb udh\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rregullt, transferonte dhe 28 komunist\u00eb t\u00eb\ndyshuar, t\u00eb shoq\u00ebruar nga xhandarm\u00ebria. Gjat\u00eb p\u00ebrleshjeve u vran\u00eb 8 oficer\u00eb t\u00eb\nxhandarm\u00ebris\u00eb, nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb komunist\u00ebt u hodh\u00ebn n\u00eb arrati.<\/p>\n\n\n\n<p>Por komunist\u00ebt grek\u00eb konsiderojn\u00eb operacionin e Kret\u00ebs si suksesin m\u00eb t\u00eb\nmadh operacional t\u00eb pranver\u00ebs s\u00eb vitit 1947. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dit\u00eb, pra m\u00eb 9 maj\n1947, nj\u00eb njesit gueril prej 100 personash n\u00ebn drejtimin e kapedan Ioannis\nPodias sulmuan Ierapetra-n nj\u00eb qytez\u00eb n\u00eb Kret\u00eb me arm\u00eb t\u00eb r\u00ebnda dhe sulmuan\nxhandarm\u00ebrin\u00eb, duke pushtuar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb qytetit. Guerilet u p\u00ebrplas\u00ebn me\nforcat e pakta t\u00eb xhandarm\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt u kap\u00ebn n\u00eb befasi. M\u00eb pas forcat\nguerile u sul\u00ebn kund\u00ebr nj\u00eb kampi refugjat\u00ebsh ku strehoheshin t\u00eb arratisur\nshqiptar\u00eb, duke vrar\u00eb 11 prej tyre dhe plagosur 6 pas nj\u00eb beteje kacafyt\u00ebse t\u00eb\nashp\u00ebr trup me trup. Nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb veta nga njesiti gueril u vran\u00eb dhe tet\u00eb u\nplagos\u00ebn n\u00eb p\u00ebrleshje. Kishte t\u00eb vdekur dhe t\u00eb plagosur dhe nga ana e xhandarm\u00ebris\u00eb.\nForcat guerile u vun\u00eb zjarr depove t\u00eb plehrave azotike, pla\u00e7kit\u00ebn depot e\nushqimeve dhe mor\u00ebn 1.300,000 dhrahmi nga filjali i Bank\u00ebs Bujq\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n<p>Situata u agravua dhe p\u00ebrleshjet vrastare mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzoheshin\nshpejt. P\u00ebr mbrojtjen e popullsis\u00eb civile t\u00eb Kret\u00ebs dhe t\u00eb arratisurve\nshqiptar\u00eb, me urdh\u00ebr t\u00eb Ministrit t\u00eb Transportit Sofoklis Venizelos, u d\u00ebrgua enkas n\u00eb Kret\u00eb anija destrojere &#8220;Kreta&#8221; e\ncila lundroi p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit dhe u ankorua n\u00eb portin e Heraklionit p\u00ebr t\u00eb\nndihmuar p\u00ebrpjekjet e forcave lokale dhe p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr ata q\u00eb kishin mbijetuar.\nP\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nj\u00eb aeroplan ushtarak i forcave mbret\u00ebrore greke kryente\nfluturime p\u00ebr mbik\u00ebqyrjen e Ierapetra-s dhe p\u00ebr t\u00eb mbrojtur kazermat e t\u00eb\narratisurve shqiptar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Rizospastis&#8221; i karakterizoi viktimat shqiptar\u00eb si kuisling\u00eb\ndhe referonte se kishte vet\u00ebm 6 t\u00eb vrar\u00eb dhe 6 t\u00eb plagosur\n(&#8220;Rizospastis&#8221; 10 maj 1947).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb von\u00eb, propaganda e majt\u00eb, duke riprodhuar akuzat e Kosanovi\u0107-it p\u00ebr bashk\u00ebpunim t\u00eb t\u00eb arratisurve shqiptar\u00eb me xhandarm\u00ebrin\u00eb greke,\nthekson se &#8220;kishte m\u00ebsuar se nazist\u00ebt shqiptar\u00eb kishin arritur deri n\u00eb\nLassithi p\u00ebr t\u2019u atashuar me xhandarm\u00ebrin\u00eb vend\u00ebse atje. Ata ishin t\u00eb vetmit q\u00eb\nhap\u00ebn zjarr ndaj forcave guerile dhe 11 prej tyre humb\u00ebn jet\u00ebn &#8220;(Maro\nDouka,&#8221; N\u00eb shtjellat e mitit dhe historis\u00eb. Le t\u00eb g\u00ebnjejm\u00eb. Roman, Botime\nPatakis). M\u00eb von\u00eb, m\u00eb 10 shtator 2006, &#8220;Rizospastis&#8221; njoftonte se\nmidis t\u00eb vrar\u00ebve t\u00eb forcave kund\u00ebrshtare ishin 11 shqiptar\u00eb, bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb\nvjet\u00ebr t\u00eb pushtuesve gjerman\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt tani ishin bashkuar me xhandarm\u00ebrin\u00eb(!).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kujtimet e tij, i arratisuri politik Neshat Bilali, i cili u arratis\nn\u00eb Greqi n\u00eb shtator 1946 me Muharrem Bairaktarin, jep versionin e tij: &#8220;Para\nnesh, n\u00eb nandor t\u00eb 45-s, kish ardh\u00eb n\u00eb Greqi nji grup shqiptar\u00ebsh t\u00eb Kosov\u00ebs si\nprej 50 vetash. Fillimisht, grek\u00ebt i kishin mbajt\u00eb mir\u00eb n\u2019Athin\u00eb. Por kta dikur\nkishin nis\u00eb me u sjell\u00eb jo mir\u00eb, bile shpesh flinin n\u00ebp\u00ebr stola t\u2019lulishteve\ndhe ma s\u2019fundi grek\u00ebt i \u00e7ojn\u00eb n\u00eb Kret\u00eb. I vendosin n\u00ebp\u00ebr kazerma t\u00eb vjetra dhe\nu thon\u00eb se po t\u00eb dojshin me jetue, duhej t\u00eb punojshin. Dalgadal\u00eb qe hap\u00eb fjala\nse ishin nacionalista shqiptar\u00eb prej Kosove, turkos-alvanos. Nji nat\u00eb nji grup\nkomunistash grek\u00eb u shkojn\u00eb nat\u00ebn kosovar\u00ebve p\u00ebr t\u2019i vra. Vrasin 21 vet\u00eb. U ba\nzhumr\u00eb e madhe. Muharrem Bajraktari shkoi dhe u ankue te Ministrija e jashtme\ndhe k\u00ebrkoi q\u00eb kosovar\u00ebt q\u00eb kishin shp\u00ebtue t\u2019i binin n\u2019Pir\u00e9. Ma s\u2019fundi i prun\u00eb\nedhe ata q\u00eb kishin mbet\u00eb n\u00eb Pir\u00e9, te Haxhiqirjako. Kosovar\u00ebt i vendos\u00ebn n\u00eb do\n\u00e7adra. Haxhiqirjako ishte nji kull\u00eb e madhe, me nji avli shum\u00eb t\u00eb hap\u00ebt. Aty\nerdh\u00ebn edhe do shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb kishin mund\u00eb me ik\u00eb prej Shqipnije\u201d. (Neshat\nBilali, \u00abSh\u00ebnime mbi historin\u00eb\u00bb, Zgjedhur dhe p\u00ebrgatitur nga Petrit Palushi, f.\n73)<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk mund t\u00eb faktojm\u00eb ndonj\u00eb marr\u00ebveshje konspirative midis dy partive komuniste,\n(PKG dhe PKSH) p\u00ebr k\u00ebt\u00eb keqb\u00ebrje n\u00eb d\u00ebm t\u00eb t\u00eb arratisurve t\u00eb vobekt\u00eb shqiptar\u00eb,\npor nuk mund t\u00eb pretendojm\u00eb as t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb muaj pasi u informua p\u00ebr ngjarjet makabre t\u00eb Kret\u00ebs, m\u00eb 19 qershor\n1947, qeveria shqiptare u k\u00ebrkoi qeverive t\u00eb Britanis\u00eb s\u00eb Madhe dhe Shteteve t\u00eb\nBashkuara q\u00eb t\u00eb ekstradojn\u00eb kriminel\u00ebt e luft\u00ebs dhe kusling\u00ebt -me nj\u00eb list\u00eb t\u00eb gjat\u00eb\nem\u00ebrore bashk\u00ebngjitur- p\u00ebr daljen e tyre t\u00eb menj\u00ebhershme para drejt\u00ebsis\u00eb\npopullore shqiptare. M\u00eb 28 shtator 1947, ajo i p\u00ebrs\u00ebriti k\u00ebrkes\u00ebn e saj\nKomisionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Zbulimin e Kriminel\u00ebve t\u00eb Luft\u00ebs. (AMPJ, V. 1951,\nD. 205, Fl-169, Letra nga Mihal Prifti drejtuar Presidentit t\u00eb Asambles\u00eb s\u00eb\nP\u00ebrgjithshme t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, Padilla Nervo). M\u00eb von\u00eb qeveria e Tiran\u00ebs\np\u00ebrs\u00ebriti k\u00ebrkes\u00ebn disa her\u00eb, por organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk u bind\u00ebn dhe\nGreqia asnj\u00ebher\u00eb nuk i dor\u00ebzoi t\u00eb arratisurit politik\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 disa rasteve,\npas vitit 1959.<\/p>\n\n\n\n<p>Si p\u00ebrfundim, n\u00ebn terrorin e diktatur\u00ebs s\u00eb proletariatit, populli\nshqiptar po provonte \u00e7do dit\u00eb kufijt\u00eb e dhun\u00ebs dhe moralit institucional.\nPrishja e k\u00ebtij ekuilibri i b\u00ebnte ata ose heronj ose lodra t\u00eb bindura n\u00eb duart\ne diktatur\u00ebs komunsite. Zgjedhja e par\u00eb, pra mohimi i predikimeve t\u00eb\ndiktatur\u00ebs, ishte i v\u00ebshtir\u00eb, por i b\u00ebnte ata t\u00eb lir\u00eb para nd\u00ebrgjegjes s\u00eb tyre,\nnd\u00ebrsa alternativa e dyt\u00eb, skllav\u00ebrimi moral ishte nj\u00eb form\u00eb e limituar e t\u00eb\njetuarit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb kushte dhe rrethana t\u00eb pafavorshme, e detyruar t\u00eb ekuilibroj\u00eb\nreagimet agresive t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme, por kryesisht t\u00eb oligarkis\u00eb s\u00eb\nkuqe t\u00eb vet shqiptar\u00ebve, Greqia e varf\u00ebr dhe ve\u00e7an\u00ebrisht populli i saj i urt\u00eb\ndhe i drobitur nga Lufta civile vazhdoi t\u00eb mir\u00ebpres\u00eb t\u00eb arratisurit shqiptar\u00eb\nq\u00eb p\u00ebrvidheshin kufijve t\u00eb rreckosur, mbeturina skeletore nga mjerimi dhe\nterrori si t\u00eb p\u00ebrndjekur politik\u00eb nga qeveria e tyre, deri n\u00eb r\u00ebnien e regjimit\nn\u00eb vitin 1991 me buk\u00ebn e pak\u00ebt q\u00eb kishte.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00ebn\u00eb shkurt, Greqia vijonte t\u00eb p\u00ebrkujdesej p\u00ebr ata shqiptar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt atdheu i tyre i kishte etiketuar si \u201cmashtrues pa pasaport\u00eb\u201d ose, m\u00eb keq, \u201csi jasht\u00ebqitje t\u00eb kombit\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Stavri J. DAJO <\/p>\n\n\n\n<p>Korrik\n2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb kap\u00ebrcyell t\u00eb vitit 1946 dhe n\u00eb ag t\u00eb 1947-es, qindra t\u00eb arratisur politik\u00eb shqiptar\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-8"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"el_GR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"N\u00eb kap\u00ebrcyell t\u00eb vitit 1946 dhe n\u00eb ag t\u00eb 1947-es, qindra t\u00eb arratisur politik\u00eb shqiptar\u00eb...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Literatus Media\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-16T14:44:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-07T10:03:28+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"tech-support\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u03a3\u03c5\u03bd\u03c4\u03ac\u03c7\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5 \u03b1\u03c0\u03cc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"tech-support\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u0395\u03ba\u03c4\u03b9\u03bc\u03ce\u03bc\u03b5\u03bd\u03bf\u03c2 \u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03bf\u03c2 \u03b1\u03bd\u03ac\u03b3\u03bd\u03c9\u03c3\u03b7\u03c2\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 \u03bb\u03b5\u03c0\u03c4\u03ac\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960\"},\"author\":{\"name\":\"tech-support\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466\"},\"headline\":\"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947)\",\"datePublished\":\"2020-07-16T14:44:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-07T10:03:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960\"},\"wordCount\":2579,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"\u0399\u03c3\u03c4\u03bf\u03c1\u03af\u03b1\"],\"inLanguage\":\"el\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960\",\"url\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960\",\"name\":\"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-07-16T14:44:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-07T10:03:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"el\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?p=960#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u0391\u03c1\u03c7\u03b9\u03ba\u03ae\",\"item\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/\",\"name\":\"Literatus Media\",\"description\":\"\u039c\u03b5\u03c4\u03b1\u03c6\u03c1\u03ac\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2, \u03b5\u03ba\u03b4\u03cc\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2 &amp; \u03b4\u03b9\u03b1\u03c7\u03b5\u03af\u03c1\u03b9\u03c3\u03b7 \u03b3\u03bd\u03ce\u03c3\u03b7\u03c2\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"el\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466\",\"name\":\"tech-support\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"el\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"tech-support\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/media.literatus.gr\\\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960","og_locale":"el_GR","og_type":"article","og_title":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media","og_description":"N\u00eb kap\u00ebrcyell t\u00eb vitit 1946 dhe n\u00eb ag t\u00eb 1947-es, qindra t\u00eb arratisur politik\u00eb shqiptar\u00eb...","og_url":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960","og_site_name":"Literatus Media","article_published_time":"2020-07-16T14:44:23+00:00","article_modified_time":"2025-08-07T10:03:28+00:00","author":"tech-support","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u03a3\u03c5\u03bd\u03c4\u03ac\u03c7\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5 \u03b1\u03c0\u03cc":"tech-support","\u0395\u03ba\u03c4\u03b9\u03bc\u03ce\u03bc\u03b5\u03bd\u03bf\u03c2 \u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03bf\u03c2 \u03b1\u03bd\u03ac\u03b3\u03bd\u03c9\u03c3\u03b7\u03c2":"13 \u03bb\u03b5\u03c0\u03c4\u03ac"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960"},"author":{"name":"tech-support","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/#\/schema\/person\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466"},"headline":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947)","datePublished":"2020-07-16T14:44:23+00:00","dateModified":"2025-08-07T10:03:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960"},"wordCount":2579,"commentCount":0,"articleSection":["\u0399\u03c3\u03c4\u03bf\u03c1\u03af\u03b1"],"inLanguage":"el","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960","url":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960","name":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947) - Literatus Media","isPartOf":{"@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/#website"},"datePublished":"2020-07-16T14:44:23+00:00","dateModified":"2025-08-07T10:03:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/#\/schema\/person\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960#breadcrumb"},"inLanguage":"el","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/?p=960#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u0391\u03c1\u03c7\u03b9\u03ba\u03ae","item":"https:\/\/media.literatus.gr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LUFTA CIVILE GREKE, VIKTIMAT E POPULLSIS\u00cb DHE T\u00cb ARRATISURIT POLITIK\u00cb SHQIPTAR\u00cb T\u00cb KRET\u00cbS (1947)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/#website","url":"https:\/\/media.literatus.gr\/","name":"Literatus Media","description":"\u039c\u03b5\u03c4\u03b1\u03c6\u03c1\u03ac\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2, \u03b5\u03ba\u03b4\u03cc\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2 &amp; \u03b4\u03b9\u03b1\u03c7\u03b5\u03af\u03c1\u03b9\u03c3\u03b7 \u03b3\u03bd\u03ce\u03c3\u03b7\u03c2","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/media.literatus.gr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"el"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/media.literatus.gr\/#\/schema\/person\/cbc0c1d7337d285474e7a111e3a5e466","name":"tech-support","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"el","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6301daf5442f3fae3c9b140237f2ef315eaf64d1621a498070379f8e7b4ed3ce?s=96&d=mm&r=g","caption":"tech-support"},"url":"https:\/\/media.literatus.gr\/?author=3"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=960"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":963,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/960\/revisions\/963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/media.literatus.gr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}